Ngày 20/5/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 21/CT-TTg về việc sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng, thực hiện chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố. Đây là nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; đồng thời đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong giai đoạn mới.
Trong những năm qua, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố trên phạm vi cả nước đã đạt nhiều kết quả tích cực. Số lượng thôn, tổ dân phố từng bước được tinh gọn, nhiều đơn vị đã bảo đảm tiêu chí về quy mô hộ gia đình theo quy định hiện hành. Tuy nhiên, sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã năm 2025, bình quân số lượng thôn, tổ dân phố trên mỗi đơn vị hành chính cấp xã tăng lên đáng kể, tạo áp lực lớn đối với công tác quản lý, điều hành ở cơ sở. Nhiều thôn, tổ dân phố vẫn chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chí theo quy định, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương.
Trên cơ sở Kết luận số 34-KL/TW ngày 18/5/2026 của Bộ Chính trị, Chỉ thị số 21/CT-TTg được ban hành nhằm bảo đảm việc sắp xếp thôn, tổ dân phố được triển khai thống nhất, đồng bộ, hiệu quả trên phạm vi cả nước, phù hợp với yêu cầu quản lý trong tình hình mới.
Theo Chỉ thị, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố phải bảo đảm phù hợp với các tiêu chí, điều kiện theo quy định của Chính phủ và yêu cầu quản lý của địa phương khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đồng thời, cần xem xét đầy đủ các yếu tố đặc thù về lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán, điều kiện địa lý, quốc phòng, an ninh và sự gắn kết tự nhiên của cộng đồng dân cư. Đặc biệt, đối với các địa bàn miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và những nơi có yếu tố tôn giáo, việc sắp xếp phải bảo đảm phù hợp với thực tiễn, giữ gìn bản sắc văn hóa và phát huy tinh thần đoàn kết trong cộng đồng.
Một trong những yêu cầu xuyên suốt được Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh là phải giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội trong quá trình triển khai thực hiện. Các cấp, các ngành cần chủ động nắm chắc tình hình cơ sở, kịp thời giải quyết những vấn đề phát sinh, không để hình thành điểm nóng hay các vụ việc phức tạp ảnh hưởng đến đời sống Nhân dân và sự phát triển của địa phương.
Đối với đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố, Chỉ thị yêu cầu việc bố trí, sử dụng phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, đúng quy định của pháp luật. Các địa phương cần thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách đối với những trường hợp tiếp tục được bố trí công tác cũng như những trường hợp không tiếp tục tham gia hoạt động, qua đó bảo đảm quyền lợi chính đáng, ổn định tư tưởng và tạo sự đồng thuận trong quá trình sắp xếp.
Cùng với đó, việc lựa chọn, giới thiệu người hoạt động không chuyên trách tại thôn, tổ dân phố cần hướng tới xây dựng đội ngũ có uy tín, trách nhiệm, năng lực vận động quần chúng và tinh thần cống hiến vì cộng đồng. Chỉ thị cũng đặt ra yêu cầu từng bước trẻ hóa đội ngũ, nâng cao trình độ ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng quản trị cộng đồng và chất lượng phục vụ Nhân dân trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.
Để bảo đảm tiến độ thực hiện, Thủ tướng Chính phủ giao Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khẩn trương rà soát toàn bộ thôn, tổ dân phố trên địa bàn; xây dựng phương án tổng thể sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố và phương án bố trí, sử dụng đội ngũ người hoạt động không chuyên trách, hoàn thành trước ngày 10/6/2026. Các địa phương phải tổ chức lấy ý kiến Nhân dân theo đúng quy định của pháp luật, trình Hội đồng nhân dân cấp xã thông qua đề án và hoàn thành việc sắp xếp trước ngày 30/6/2026.
Chỉ thị cũng giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành liên quan như Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các cơ quan chức năng trong việc hướng dẫn, kiểm tra, bảo đảm nguồn lực, chế độ chính sách và công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân.
Đặc biệt, công tác tuyên truyền được xác định là một trong những yếu tố quyết định thành công của quá trình sắp xếp. Các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cần đẩy mạnh tuyên truyền để cán bộ, đảng viên và Nhân dân hiểu rõ mục đích, ý nghĩa, lợi ích của việc sắp xếp thôn, tổ dân phố; tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trong tham gia góp ý, giám sát quá trình thực hiện.
Việc triển khai Chỉ thị số 21/CT-TTg không chỉ góp phần tinh gọn tổ chức, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở mà còn tạo tiền đề quan trọng để xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn. Đây cũng là bước đi cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng chính quyền địa phương tinh gọn, hoạt động hiệu quả, gần dân và vì Nhân dân phục vụ.