Trải qua thăng trầm lịch sử, ngôi chùa hôm nay không chỉ mang dáng vẻ khang trang, trang nghiêm mà còn là minh chứng sinh động cho dòng chảy bền bỉ của tín ngưỡng Phật giáo và tinh thần đoàn kết cộng đồng.
Theo các tư liệu Hán văn hiện đang lưu giữ tại Viện Thông tin Khoa học Xã hội Việt Nam, Chùa Thái Ân có nguồn gốc từ thời nhà Lý. Sau một trận đại hồng thủy, nhân dân địa phương đã hưng công xây dựng lại ngôi chùa tại vị trí hiện nay, thể hiện khát vọng về sự bình an, che chở tinh thần và niềm tin tâm linh cho cộng đồng dân cư. Giá trị lịch sử – văn hóa ấy được Nhà nước ghi nhận khi năm 2008, UBND tỉnh, Sở Văn hóa Thông tin và Ban Quản lý Di tích tỉnh Hà Tây đã cấp bằng công nhận Chùa Thái Ân là Di tích Lịch sử – Văn hóa.
Tuy nhiên, dưới tác động của thời gian và điều kiện tự nhiên, nhiều hạng mục kiến trúc của chùa đã xuống cấp nghiêm trọng. Năm 2014, một góc tường tại ban thờ Đức Thánh Hiền bị sập đổ, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc bảo tồn, tôn tạo di tích. Trước thực trạng đó, cùng với tâm nguyện giữ gìn đạo mạch và không gian sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân, công cuộc trùng tu, xây dựng Chùa Thái Ân từng bước được triển khai.
Ngày 6/11/2006, nhân dân thôn Bùi Xá long trọng tổ chức lễ đón Sư thầy Thích Đàm Thảo về trụ trì chùa. Kể từ đây, công tác trùng tu, tôn tạo được tiến hành bài bản và liên tục qua nhiều giai đoạn. Năm 2008 xây dựng nhà thờ Tổ, tôn tạo ba ngôi Tháp Tổ; năm 2011 xây dựng nhà thờ Mẫu; năm 2012 thực hiện kè giếng đá nhằm bảo tồn di tích; năm 2014 tôn tạo lại khuôn viên chùa. Đặc biệt, từ năm 2017 đến nay, chùa bước vào giai đoạn xây dựng trọng điểm với các hạng mục lớn như Ngôi Tam Bảo, Giảng đường, Tháp Phật 9 tầng, Cổng Tam Quan, đúc chuông và đúc tượng đồng.
Ngày 28/6/2017, công trình Ngôi Tam Bảo chính thức được khởi công; đến ngày 21/8/2018 tiến hành cất nóc và ngày 9/2/2023 hoàn thành sơn son thếp vàng các pho tượng Phật. Các hạng mục xây dựng được thực hiện bảo đảm yêu cầu về kỹ thuật, mỹ thuật, đồng thời giữ gìn sự trang nghiêm của không gian thờ tự, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng chính đáng của nhân dân và Phật tử.
Trong suốt quá trình triển khai, dù gặp nhiều khó khăn về nguồn lực tài chính, điều kiện thi công và các yếu tố khách quan, Sư thầy Thích Đàm Thảo đã thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, trực tiếp chỉ đạo, theo sát từng hạng mục xây dựng. Sự kiên trì, tận tâm của trụ trì cùng với sự đồng thuận, ủng hộ của chính quyền các cấp, Phật tử thập phương và nhân dân địa phương đã góp phần quan trọng vào sự thành tựu của công trình.
Theo kế hoạch, ngày 11/1/2026 (tức ngày 23/11 năm Ất Tỵ), Chùa Thái Ân sẽ long trọng tổ chức Đại lễ Cắt băng Khánh thành Ngôi Đại Hùng Bảo Điện và Lễ Rót đồng Đúc Đại Hồng Chung. Đây là sự kiện văn hóa – tâm linh có ý nghĩa quan trọng, đánh dấu kết quả của một quá trình xây dựng, tôn tạo kéo dài nhiều năm, đồng thời mở ra giai đoạn mới trong hoạt động Phật sự của chùa.
Nhân dịp này, cán bộ và nhân dân thôn Bùi Xá bày tỏ sự trân trọng đối với những đóng góp tâm huyết của Sư thầy Thích Đàm Thảo, cùng sự quan tâm, tạo điều kiện của các cấp lãnh đạo và sự đồng hành của quý Phật tử, mạnh thường quân, các đơn vị thi công và toàn thể nhân dân. Ban lãnh đạo thôn cũng kêu gọi các tổ chức, cá nhân hảo tâm, con em quê hương tiếp tục phát tâm công đức, chung tay góp sức để các Phật sự còn lại sớm được hoàn thiện.
Chùa Thái Ân hôm nay không chỉ là một công trình kiến trúc tôn giáo, mà còn là kết tinh của tinh thần trách nhiệm, sự đoàn kết và lòng hướng thiện của cộng đồng. Việc bảo tồn, tôn tạo ngôi chùa góp phần gìn giữ giá trị văn hóa – lịch sử của địa phương, đồng thời tạo dựng một không gian sinh hoạt tín ngưỡng bền vững, đáp ứng nhu cầu tâm linh của nhân dân trong đời sống hiện đại.